Ik verlang hier al jaren zo naar terug. Ik installeer me op de bank, voor een lange zit van dik drie uur. Heerlijk! Smullen van de lievelingsfilm van mijn moeder: Dokter Zjivago uit 1965. Een Hollywood klassieker naar het boek van Boris Pasternak, een Rus. Als tiener zwijmel ik met mams bij alle romantiek in de film. Elk decennium bekijk ik die film. Wat er op dat moment in mijn leven speelt bepaalt mijn blik. En nu – vier decennia verder – bekijk ik een schrijnend actuele Russische oorlogsfilm.

Waarschijnlijk is mijn moeder heimelijk verliefd op dokter Joeri Zjivago. Wie niet? Omar Sharif is knap, stoer, lief, dokter én dichter! Ook zijn maîtresse en grote liefde Lara Antipova spat van het scherm. Julie Christie speelt die droomvrouw: stoer, begripvol en oh zo mooi. Nu valt me op dat de filmmaker de ogen van Lara extra belicht. Dat maakt haar nog mooier. En zo zie ik elke keer iets anders. Een detail. Of iets groters. Door deze film bekijk ik ook mezelf steeds met een net wat andere blik. Ook dat is bijzonder.

De film speelt in het Rusland van 1914 tot 1922. Het begint met bloedige opstanden tegen de autocratische regeerstijl van de tsaar. Tegelijkertijd vechten de Russen in de Eerste Wereldoorlog. In 1917 is er de Russische Revolutie, met ook intern veel bittere strijd. Levenslessen biedt de film met karrevrachten tegelijk. Over zoeken naar wat wezenlijk is, in het persoonlijke leven en in samenleven.
Boris Pasternak baseert Dokter Zjivago op zijn eigen leven. Boris is zelf dichter, schrijver én componist. Pasternak leeft van 1890 tot 1960 en maakt dus vele omwentelingen in zijn land mee. En ook Boris Pasternak zelf heeft in zijn echte leven een maîtresse – zijn eigen Lara.

In 1955 boycotten Sovjetautoriteiten dit ‘politieke boek’. Zo krijgt het volk dit verhaal nooit onder ogen. Twee jaar later slaagt publicatie door een Italiaanse uitgever. Ook daarin zitten lessen over volkeren, geheimen en dromen.

Onder ogen – Doeneke wil ’t proberen!