Lastig anders te kijken?

Doeneke Sociaal
1

Ik zit met twee vijfjarigen in de trein. Tegenover ons zit een meisje met het syndroom van Down. De kinderen gapen haar aan. Ze schuiven onrustig heen en weer. Ook ik schuif onrustig heen en weer. Als ze maar geen ongepaste opmerking maken, denk ik. Dan fluistert één van hen zachtjes in mijn oor: “Dat meisje is gekidnapt toch?” Ik slaak een zucht van verlichting om haar voorzichtigheid en glimlach om haar taalgebruik. Zachtjes zeg ik terug “Ja, dat meisje is gehandicapt.”

Nu weet ik: fout, fout, fout! Gaap haar niet aan. Word niet zenuwachtig. En fluister niet over haar.

Voorbij ouderwetse freakshows

Gelukkig zeg ik niet iets als ‘er is iets mis met dat meisje’, ‘dat meisje is ongelukkig’ of ‘dat meisje is ziek’. Nog altijd zijn dat hardnekkige, foute ideeën rond mensen met een beperking of handicap.

Een mooiere kijk op iemand met een lastig brein, lastige geest of lastig lichaam start bij onze opvoeding. Van onze kinderen. En van onszelf. Vanuit meer kennis, begrip en inlevingsvermogen.

Intussen kijken wij nog te vaak naar medemensen als ‘freaks’. Op straat en in werk kan dat beter.
 

Lang leve onze verschillen

Per stoornis, beperking of handicap is geen mens hetzelfde. Eenzelfde ding ervaart iedereen anders. Per eigenaardigheid ervaart niet iedereen een beperking.

Zo ken ik een gepensioneerde rechter die in zijn tienerjaren slechtziend en uiteindelijk blind werd. Zijn beperking is geen handicap. Soms helpt veel slechter zien nog beter te luisteren. Decennia terug zette rechtbank Amsterdam bij Romke de Vries een stap, voorbij die ‘handicap’.

  • Stoornis: een lichamelijke afwijking (cognitie, zintuigen, taal, organen en ledematen)
  • Beperking: als je door de stoornis iets niet kan (communicatie, verzorging, lichaamsbeweging, vaardigheden en gedrag)
  • Handicap: als de stoornis je belemmert in je sociaal-maatschappelijk leven (scholing, arbeid, sociale leven, vrijetijdsbesteding)

Bekijk dus per individu. Wat is hier aan de hand? Wat kan, wil of durft wie niet? Plus wat wel?

En niemand heeft nog behoefte aan schelden met een zoiets als ‘mongool’, ‘autist’ of ‘dove kwartel’. Schelden met als basis een stoornis, beperking of handicap stigmatiseert en kwetst.

Angst is een lastige raadgever

‘Waarom heb jij maar één been?’ ‘Waarom zit jij in een rolstoel?’ ‘Waarom praat die meneer raar?’ Een kind vraagt onbevangen wat er aan de hand is. Dat verfrist. En geeft informatie. Als volwassene leer je daarvan. Taboes gaan over wat onaanraakbaar en eng is. Dat spoor loopt dood.

Doe wat jij prettig zou vinden rond iets dat lastig kan zijn bij een ander. Staar niet; negeer niet; betuttel niet; lach niet uit; en raak niet ongewenst aan.

Ben ik nou zo slim, of ben jij zo dom

“Ben ik nou zo slim, of ben jij zo dom?!” roept Louis van Gaal. Al jaren zetten hij en zijn Truus zich als ambassadeurs in voor mensen met een handicap. Want een lastig brein, lastige geest of lastig lichaam heb je maar zo. En te vaak vind je sociaal dan lastig aansluiting. Op school en in werk.

Heb dus gewoon aandacht voor beperkingen of handicaps. Gewoon, omdat niemand gewoon en iedereen relevant is.

Minder lastig doen – Doeneke wil ’t proberen!

Ik maakte kennis met meneer de Vries als strafrechter. Hij hielp bij een kantelpunt in mijn leven. Door te zien dat ik goed bezig was met werk en loskomen van drugs. Aan wat hij in mij zag ter zitting begin jaren negentig heb ik mij sindsdien gehouden. Ik was chronisch ziek en ben beter.

1 reactie

Laat een reactie achter op Xander W Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Doeneke Sociaal
2
Met samengeknepen billen?

‘Als u zo doorgaat, dan beëindig ik dit gesprek!’ Ik sta paf. Ik ben verre van agressief naar deze medewerker. Ik ben enkel stevig op de inhoud. En die inhoud betreft mijn gelijk, hartstikke. Deze medewerker beleeft mijn opstelling anders. Zij ervaart mijn kennis en gedrevenheid als een persoonlijke aanval …

Doeneke Sociaal
2
Ik ben toch niet gek?

‘Ik ken jou niet. Ga weg! Ik zoek mijn man!’ Fel kijkt ze haar echtgenoot aan. Ze heeft het syndroom van Capgras. Een dubbelgangerswaan. Zij herkent de uiterlijke kenmerken van haar man wel, maar zijn identiteit niet. Hij voelt niet meer vertrouwd. Zij denkt dat hij een dubbelganger is. En …

Doeneke Sociaal
2
Een Cornetto in coronatijd

“Ja, graag!” reageert ze blij op mijn vraag of ze even voor wil bij de kassa. Ze klemt stevig een doos diepvries Cornetto’s tegen haar maag. Meteen popt de herinnering aan een Cornetto in mij op. Het soms een beetje knapperige, en vooral taaie hoorntje. Mijn doel: dat feestelijke stukje …

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op "Toestaan cookies" zodat je makkelijk op deze site kan surfen. Als je op deze site blijft zonder je cookie-instellingen te wijzigen of je klikt hier op "Accepteren" dan ga je akkoord met deze instellingen.

Sluiten