Lastig anders te kijken?

Doeneke Sociaal
1

Ik zit met twee vijfjarigen in de trein. Tegenover ons zit een meisje met het syndroom van Down. De kinderen gapen haar aan. Ze schuiven onrustig heen en weer. Ook ik schuif onrustig heen en weer. Als ze maar geen ongepaste opmerking maken, denk ik. Dan fluistert één van hen zachtjes in mijn oor: “Dat meisje is gekidnapt toch?” Ik slaak een zucht van verlichting om haar voorzichtigheid en glimlach om haar taalgebruik. Zachtjes zeg ik terug “Ja, dat meisje is gehandicapt.”

Nu weet ik: fout, fout, fout! Gaap haar niet aan. Word niet zenuwachtig. En fluister niet over haar.

Voorbij ouderwetse freakshows

Gelukkig zeg ik niet iets als ‘er is iets mis met dat meisje’, ‘dat meisje is ongelukkig’ of ‘dat meisje is ziek’. Nog altijd zijn dat hardnekkige, foute ideeën rond mensen met een beperking of handicap.

Een mooiere kijk op iemand met een lastig brein, lastige geest of lastig lichaam start bij onze opvoeding. Van onze kinderen. En van onszelf. Vanuit meer kennis, begrip en inlevingsvermogen.

Intussen kijken wij nog te vaak naar medemensen als ‘freaks’. Op straat en in werk kan dat beter.
 

Lang leve onze verschillen

Per stoornis, beperking of handicap is geen mens hetzelfde. Eenzelfde ding ervaart iedereen anders. Per eigenaardigheid ervaart niet iedereen een beperking.

Zo ken ik een gepensioneerde rechter die in zijn tienerjaren slechtziend en uiteindelijk blind werd. Zijn beperking is geen handicap. Soms helpt veel slechter zien nog beter te luisteren. Decennia terug zette rechtbank Amsterdam bij Romke de Vries een stap, voorbij die ‘handicap’.

  • Stoornis: een lichamelijke afwijking (cognitie, zintuigen, taal, organen en ledematen)
  • Beperking: als je door de stoornis iets niet kan (communicatie, verzorging, lichaamsbeweging, vaardigheden en gedrag)
  • Handicap: als de stoornis je belemmert in je sociaal-maatschappelijk leven (scholing, arbeid, sociale leven, vrijetijdsbesteding)

Bekijk dus per individu. Wat is hier aan de hand? Wat kan, wil of durft wie niet? Plus wat wel?

En niemand heeft nog behoefte aan schelden met een zoiets als ‘mongool’, ‘autist’ of ‘dove kwartel’. Schelden met als basis een stoornis, beperking of handicap stigmatiseert en kwetst.

Angst is een lastige raadgever

‘Waarom heb jij maar één been?’ ‘Waarom zit jij in een rolstoel?’ ‘Waarom praat die meneer raar?’ Een kind vraagt onbevangen wat er aan de hand is. Dat verfrist. En geeft informatie. Als volwassene leer je daarvan. Taboes gaan over wat onaanraakbaar en eng is. Dat spoor loopt dood.

Doe wat jij prettig zou vinden rond iets dat lastig kan zijn bij een ander. Staar niet; negeer niet; betuttel niet; lach niet uit; en raak niet ongewenst aan.

Ben ik nou zo slim, of ben jij zo dom

“Ben ik nou zo slim, of ben jij zo dom?!” roept Louis van Gaal. Al jaren zetten hij en zijn Truus zich als ambassadeurs in voor mensen met een handicap. Want een lastig brein, lastige geest of lastig lichaam heb je maar zo. En te vaak vind je sociaal dan lastig aansluiting. Op school en in werk.

Heb dus gewoon aandacht voor beperkingen of handicaps. Gewoon, omdat niemand gewoon en iedereen relevant is.

Minder lastig doen – Doeneke wil ’t proberen!

Ik maakte kennis met meneer de Vries als strafrechter. Hij hielp bij een kantelpunt in mijn leven. Door te zien dat ik goed bezig was met werk en loskomen van drugs. Aan wat hij in mij zag ter zitting begin jaren negentig heb ik mij sindsdien gehouden. Ik was chronisch ziek en ben beter.

1 reactie

Laat een reactie achter op Xander W Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Doeneke Sociaal
4
Schaamteloos optimistisch

‘Om te leven zouden we radicaal van richting moeten veranderen’. Kalm vertelt hij dat het vijf voor twaalf is. Hij zet helder onze grote urgente, verstrekkende problemen uiteen. Met oplossingen. En gevoel voor de menselijke maat. Dat maakt veel behapbaar, ja. Klimaatverandering, stijgende zeespiegel, energietransitie, voedselproductie, woningbouw. En de daarbij horende …

Doeneke Sociaal
3
Nooit meer handen schudden

Wat een viespeuk. Zijn hoofd glimt. Zijn haar plakt op zijn voorhoofd. Ik voorvoel kleverige handen. Jakkes. Ik klem een stapel papieren extra stevig in mijn beide handen. Ik kijk die viespeuk vriendelijk aan. Ik knik en werp een verontschuldigende blik op mijn drukbezette handen. Dus géén handdruk. Helder! Handen …

Doeneke Sociaal
Hoezo geslaagd?

‘Reanimatie geslaagd’ lees ik in zijn patiëntendossier. Ik sta aan het bed van M. Hij is 21 jaar. Net als ik. M. heeft hersenletsel. Al zijn spieren staan onder spastische spanningen. Wat patiënt M. begrijpt is onzeker. Af en toe slaakt M. kreten. En hij glimlacht als hem windjes ontglippen. …

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op "Toestaan cookies" zodat je makkelijk op deze site kan surfen. Als je op deze site blijft zonder je cookie-instellingen te wijzigen of je klikt hier op "Accepteren" dan ga je akkoord met deze instellingen.

Sluiten